تبلیغات
روزنه

روزنه
برای تازه شدن هیچوقت دیر نیست!
قالب وبلاگ

برخورد کشورهای اروپایی با پوشش زنان مسلمان بخصوص با نوع ویژه ای از این پوشش یعنی برقع(نقاب) مدتی است که در محافل رسانه ای مطرح و از زوایای مختلف به آن پرداخته می شود. بسیاری این نوع برخورد را در ادامه همان اسلام ستیزی یا اسلام هراسی تصور می کنند و نسبت به پیامدهای تشدید این روند در کشورهای غربی هشدار می دهند. اما این که چرا یکباره دولتی مانند سوریه اعلام کرد استفاده از برقع را ممنوع کرده و به دانشجویان دارای چنین پوشش حق اجازه ورود به دانشگاه داده نمی شود جای سوال و پرسش های فراوانی دارد، زیرا دولت سوریه همواره حامی گروه های مقاومت بوده و در مجموع در بین کشورهای عرب خاورمیانه از پیشینه ای خاص برخوردار است. از سوی دیگر به هرحال دولت سوریه ریشه های اعتقادی در نوعی تشیع دارد و چنین برخوردی با نحوه پوشش بانوان (حتی اگر از نوع افراطی و غیرمعقول آن باشد) ابهام برانگیز خواهد بود. در این مقاله نویسنده (یاسر الزعاتره) که از تحلیلگران برجسته خاورمیانه است کوشش کرده تا به برخی از این پرسش ها پاسخ گوید.


این گزارش روزنامه نیویورک تایمز نبود که برای نخستین بار موضع سوریه را در برابر پدیده اسلام گرایی مورد پرسش قرار داد، بلکه این اقدامات دولت سوریه طی هفته های گذشته بود که موجب شد تا گزارشی دراین باره نوشته شده و بین برخورد سوریه با مقاومت اسلامی در لبنان و فلسطین از یک سو و برخورد این دولت با پدیده اسلام گرایی در داخل مقایسه گردد. بویژه پس از آن که سوریه تعدادی از دانشجویان را به خاطر پوشیدن نقاب از تحصیل محروم کرد یا ۱۲۰۰ معلم را به خاطر پوشش نقاب از تدریس برکنار و به کارهای دفتری گماشت. همچنین نظارتی که دولت بر گروه های صوفیه اعمال می کند یا نظارت دولت بر مساجد و خطبه های نمازجمعه یا برکنار کردن تعدادی از کارمندان عالی رتبه به خاطر گرایشات اسلامی آنان که همه اینها موجب شد تا این موضوع در رسانه ها برجسته تر شود. دولت سوریه می گوید برمبنای منافع و مصالح حکومت است که پدیده های دینی و سیاسی را زیر نظر می گیرد و نه چیزی دیگر و این واقعیتی است که نه تنها بر نظام حاکم بر سوریه بلکه بر سایر نظام های سیاسی نیز انطباق دارد.

سوریه و مقاومت

دررابطه با موضوع نخست، یعنی علت دفاع سوریه از مقاومت اسلامی در لبنان و فلسطین به نظر نمی رسد موضوع چندان پیچیده باشد. سوریه سال هاست از این مقاومت دفاع کرده و همچنان به این حمایت ادامه می دهد. این اقدام در واقع بخشی از استراتژی دفاع ملی سوریه و منافع عالی این کشور است که با مصالح کلی دولت عجین شده است، چه این نظام باشد یا نظامی دیگر. به عبارتی دیگر مادام که این کشور نخواهد تسلیم فشارهای آمریکا و اسرائیل شود ناچار است همین روش را در پیش گیرد. معنای سخن بشار اسد، رئیس جمهور سوریه دراین رابطه که گفت « هزینه دفاع از مقاومت از هزینه تسلیم شدن بسیار کمتر است» می تواند دراین زمینه به اندازه کافی روشنگر باشد، با این دید اگر به مسائل نگریسته شود دیگر پرداختن به برخی مطالب پیرامون رابطه نظام سوریه و ایالات متحده آمریکا یا برداشت های توخالی دیگری که به رابطه سوریه و حزب الله اشاره می کنند و از آن نوعی رابطه طایفه ای یا مذهبی و فرقه ای می فهمند لزومی ندارد، زیرا از پیش این قضاوت ها معلوم است که از کجا منشأ می گیرد و تنها کسانی را هم قانع می سازد که تحت تاثیر همان کانون های خبری و رسانه ای هستند. اما مساله برخورد دولت سوریه با پدیده اسلام گرایی موضوع دیگری است که بخشی از آن به منطق سنتی رژیم ها در برخورد با پدیده های سیاسی و دینی از این قبیل مربوط می شود. در اینجا قصد نداریم چیزی را توجیه کنیم، اما باید این واقعیت را در نظر گرفت که هر رژیمی چنین پدیده هایی را کنترل می کند و بر طبق سیاست های خود روش و نحوه برخورد با آنها را تعیین می کند.

آنچه را که برای مثال نظام « اسلامی» در سودان انجام می دهد دلیلی بر همین مدعاست. گروهی در آنجا به حکومت رسیده و برای حفظ مصلحت نظام خود و نه حفظ مصالح کشور دست به اقدامات زیادی زدند و حتی به آمریکا نیز امتیازات فراوانی دادند، اما در نهایت می بینیم که همچنان وحدت و یکپارچگی آنان در معرض خطر قرار دارد. رژیم حاکم بر عربستان سعودی نیز به همین نحو فعالیت گروه های بیداری دینی را کنترل می کند و بویژه با نوع افراطی آن برخورد شدید می کند. به طور کلی باید گفت به دشواری می توان بین روش برخورد این رژیم ها در داخل با رفتار خارجی آنان تناسبی برقرار کرد.

اسلام گرایی در سوریه

اما درباره اسلام گرایی در سوریه باید گفت ما در برابر پدیده ای قرار داریم که طی سال های اخیر به سرعت گسترش یافته است. رشد این پدیده در شرایطی است که گروه اخوان المسلمین حضور ندارند یا گروه های سیاسی اسلامی از هرگونه فعالیت سیاسی آشکار محروم هستند. سوریه چنانکه گفته شد حتی گروه های صوفی را کنترل می کند و بر سخنان خطبای مذهبی در مساجد نظارت می کند. مخالفت باپوشیدن برقع نیز بخشی از این روش است که دولت احساس می کند انگیزه های سیاسی پشت این قضیه است. درواقع دولت سوریه نشان داده است با هیچ گونه فعالیت سیاسی که مضمونی در مخالفت با حکومت داشته باشد صرف نظر از هرگونه ایدئولوژی، مدارا نخواهد کرد. آنچه را که در رابطه با برخی از شخصیت های امضاکننده اعلامیه دمشق یا فعالان حقوق بشر یا برخی از فعالان کرد صورت گرفت بهترین دلیل براین مدعا می تواند باشد.

نظام حاکم بر سوریه با هرگونه سازش با گروه اخوان المسلمین که به آنها نوعی حضور سیاسی حتی در سطوحی کم و محدود بدهد مخالف بوده و نگران آن است که این امر به گسترش نفوذ آنان منجر شود. زیرا این روند در ادامه رشد خود خطری سیاسی را به دنبال خواهد داشت. به همین دلیل سیاستی نرم و خشک را در رابطه با آنان اتخاذ می کند یعنی یک بار تعدادی از عناصر و رهبران آنان را زندانی کرده و به تناسب تعدادی دیگر از آنان را آزاد می سازد تا در نهایت آنان را به این فکر سوق دهد که درباره نحوه حضور سیاسی خود تجدیدنظر کنند. بعضی بر این باورند که برخورد های نظام حاکم بر دمشق صرفا پدیده اسلام گرایی و به طور خاص جریان جهادی سلفی را مد نظر دارد و می خواهد این جریان را مهار کند بخصوص که طی سال های اخیر نمود زیادی پیدا کرده است. اما به نظر من مساله فقط در این حد از اهمیت نیست. زیرا پدیده اسلام گرایی با ماهیت سلفی آن حتی اگر فاقد جنبه های سیاسی باشد باب طبع نظام حاکم نیست. دلیل آن هم این است که در بطن آن نوعی گفتمان فرقه گرایی می بیند. جریانی که به اعتقاد نظام سوریه بر تناقض خود با تشیع انگشت می گذارد. مساله ای که به نوعی می خواهد ماهیت نظام را حتی اگر در سیاست ها به چشم نیاید، بخصوص در مرحله اسد (پسر) هدف قرار دهد.

به طور کلی باید گفت رژیم های عربی سیاست برخورد مستقیم با پدیده دینداری را ـ مادام که قابل کنترل و جذب باشد ـ در پیش نمی گیرند، اما زمانی که احساس کنند این روش فرهنگ جامعه را دارد از پایین تغییر می دهد به طوری که در نهایت به یک تغییر فضای سیاسی غیرقابل قبول منجر می شود با آن برخورد می کنند. از اینجاست که سیاست مهار و کنترل ظاهری شروع می شود. سیاستی که ابتدا بخش سیاست زده این پدیده را هدف قرار می دهد و سپس به سراغ سایر بخش های آن نیز می رود تا بتواند در نهایت دوباره توازن اوضاع و ثبات کشور را برقرار سازد.

به هرحال واقعیت این است که نظام سوریه احتیاجی به مقابله با پدیده اسلام گرایی ندارد مگر در آن جریانی از سلفی خشن وجود داشته باشد (که حتی با همین بخش نیز می توان گفت وگو کرد کما این که در برخی از کشورهای عربی گفت وگو شده و نتیجه هم داده است.) به عبارت دیگر نظام حاکم بر سوریه قادر است این پدیده را با همه جلوه هایش از جمله بخش سیاسی شده و به خصوص میانه رو آن را به خود جذب کند. هرچند این امر نیازمند برخی اصلاحات سیاسی باشد که در راس آنها عدالت و ترویج کثرت گرایی است.

در این تردیدی وجود ندارد که سیاست خارجی سوریه در جهان و منطقه مورد قبول قاطبه مردم این کشور است و این موضوع می تواند به حل این قضیه بسیار کمک کند. حال آن که اصرار بر سیاست های مقابله و سختگیری می تواند زمینه را برای برخورد با بخش هایی از جامعه فراهم کند. بویژه در این شرایط حساس که دولت سوریه می تواند از کشیده شدن به چنین مسیری پرهیز کند. زیرا سوریه در شرایطی قرار دارد که به همکاری تمام بخش های جامعه خود نیازمند است تا بتواند در برابر فشارهای خارجی مقاومت کند. فشارهایی که یک روز به صورت اتهام به ترور رفیق حریری، نخست وزیر پیشین لبنان بروز می کند و یک روز دیگر نظام حاکم بر سوریه را معادل با نظام حاکم بر عراق می داند و همان سرنوشت را برایش پیش بینی می کنند.

 

 





طبقه بندی: اجتماعی،
برچسب ها: برخورد مبهم با پوشش های مذهبی،
[ چهارشنبه 28 اردیبهشت 1390 ] [ ساعت 20 و 02 دقیقه و 48 ثانیه ] [ کوروش دیباج ] [ نظرات ]
.: Weblog Themes By Iran Skin :.

درباره وبلاگ

وبلاگ روزنه وبلاگی است برای تمام دانشجویان نه عده خاص برای همه کسانی که می خواهند با قبلشان فرق داشته باشند برای آنهایی که طرفدار تازگی و خسته از یکنواختی و دلمردگی های روزانه هستند وبلاگ روزنه روزنه ای است که در دل تاریکی ها باز شده تا نور حقیقت و حس زندگی را به شما دوستان عزیز بخصوص دانشجویان و جوانان عزیز برساند. پس ما را در ادامه این راه با نظرات، ارسال مطالب و... یاری فرمایید.


مدیر وبلاگ:کوروش دیباج
پست الکترونیکی:dibaj926@gmail.com
نظر سنجی
وبلاگ روزنه را از لحاظ محتوای مطالب در چه سطحی داوری می فرمایید؟ لطفاً با نظرات سازنده خود آیینه کار ما شوید






آمار سایت
بازدیدهای امروز : نفر
بازدیدهای دیروز : نفر
كل بازدیدها : نفر
بازدید این ماه : نفر
بازدید ماه قبل : نفر
تعداد نویسندگان : عدد
كل مطالب : عدد
آخرین بروز رسانی :
امکانات وب